Jenny Erpenbeck
Tłumaczenie: Eliza Borg
Wydawnictwo: Znak Literanova 2025
Lektura „Kairosa”, czyli nagrodzonej Bookerem powieści Jenny Erpenbeck, nie należała do najłatwiejszych – i emocjonalnie, i technicznie. Do teraz zastanawiam się, czy kocham tę historię, czy jej nienawidzę.
„Jak to się dzieje, że miłość, którą trzeba utrzymywać w tajemnicy, może uszczęśliwić człowieka nawet bardziej niż taka, o której wolno mówić?”
„Kairos” to opowieść o podzielonym murem Berlinie i miłości, która spada na bohaterów jak grom z jasnego nieba. Ona – młodziutka, głodna życia i czułości. On – trzydzieści cztery lata starszy, żonaty, trochę znudzony. Historia, jakich zapewne przeczytaliśmy wiele, z dość przewidywalnym rozwojem sytuacji, Erpenbeck jednak włożyła w nią tak dużo napięcia, niepokoju (także politycznego), że podczas lektury momentami czuje się wręcz ciężar na klatce piersiowej. Nie wiem, czy to wzruszenie, czy obawa od pierwszych zdań, że Katharina zostanie przez Hansa wykorzystana i porzucona niczym zepsuta zabawka. Dużo w tej powieści drżeń, nie zawsze przyjemnych.
To ten typ lektury, w którą wchodzi się bardzo powoli, głównie ze względu na jej formę: brak tu wyszczególnionych dialogów, za to sporo przemyśleń, cytatów, zdań niemieszczących się w przestrzeni, czasem totalnego miszmaszu. Są fragmenty, przez które się płynie, ale i takie, przez które trzeba się przedzierać. To z pewnością powieść wymagająca skupienia, złapania rytmu, uporu i wiary, że te wszystkie zawiłości mają literacki sens.
Czy polecam „Kairosa”? Zdecydowanie tak, jeśli lubicie literaturę ambitniejszą, angażującą nie tylko emocjonalnie, nieoczywistą w formie. I chcecie sprawdzić, jakie książki dostają Bookera. Zdecydowanie nie, jeśli wolicie coś lżejszego i nie odnajdujecie się w narracyjnych fikołkach. Ja pozostaję w rozdarciu między uwielbieniem dla kunsztu Erpenbeck a zmęczeniem wynikającym z mało przyjaznego momentami sposobu formułowania przez nią myśli. Dawno żadna powieść nie była dla mnie taką zagwozdką.
*Egzemplarz we współpracy z wydawnictwem Znak Literanova