Grzegorz Wielgus
Czyta Wojciech Masiak
Wydawnictwo Initium 2026
Gdy ponad dziesięć lat temu czytałam świetny reportaż Wiesława Łuki „Nie oświadczam się”, zastanawiałam się, czy ktoś kiedyś na kanwie zbrodni połanieckiej napisze powieść. Zrobił to Grzegorz Wielgus – z efektem naprawdę udanym.
„Bóg jest daleko, ludzie tutaj”.
„Połaniecka” opowiada o jednej z najbardziej wstrząsających zbrodni PRL-u, czyli pozorowanym na wypadek pod kołami autobusu morderstwie trzech (a właściwie czterech, bo jedna z ofiar była w ciąży) osób w okolicy Połańca. Choć Wielgus zdecydował się na sfabularyzowanie tej sprawy, poziom szczegółowości, zwłaszcza opisywanego przez niego śledztwa, bardzo przybliża tę powieść do bezpośredniej relacji. Ze względu na mnogość osób i wątków obecnych w „Połanieckiej” to lektura na pewno wymagająca skupienia, być może także wcześniejszego zapoznania się z choćby ogólnymi informacjami na temat tej strasznej zbrodni. Gwarantuję jednak, że gdy już złapiecie bakcyla, trudno Wam będzie się oderwać od czytania/słuchania. W wersji audio bonusem jest lektor Wojciech Masiak, który doskonale buduje napięcie.
W zbrodni połanieckiej przeraża dosłownie wszystko: okrucieństwo i bezwzględność sprawców, motywy (naprawdę nie do uwierzenia!), a przede wszystkim zmowa milczenia wśród zarówno uczestników tej tragedii, jak i pozostałych mieszkańców. To opowieść nie tylko o wyjątkowym bestialstwie zwykłych ludzi i bezczelnym poczuciu bezkarności, lecz także o paraliżującym strachu i dramatycznych konsekwencjach życia w kłamstwie. Wielgus doskonale wydobył mechanizmy i prawa rządzące hermetyczną społecznością, która z jednej strony żarliwie się modli w kościele podczas pasterki (do zbrodni doszło w noc wigilijną), z drugiej zaś – nie reaguje na krzywdę bliźnich. A nawet jeśli próbuje reagować, robi to zbyt mało odważnie i nieprzekonująco.
To porażająco smutne, że fabuła „Połanieckiej” nie jest jedynie wytworem wyobraźni autora. Przeczytajcie/posłuchajcie tej powieści, jeśli lubicie true crime, ale ostrzegam, że to będzie trudna emocjonalnie lektura.
*Audiobooka wysłuchałam na platformie Storytel w ramach wykupionego abonamentu
**Tomku, dzięki za polecajkę!