Petra Soukupová
Tłumaczenie: Julia Różewicz
Wydawnictwo Afera 2025
W tym roku miałam okazję przeczytać kilka powieści rozkładających na czynniki pierwsze relacje rodzinne, ale „Zawsze jest ktoś” Petry Soukupovej jest z nich zdecydowanie najlepsza. To kolejny dowód na to, że warto (a nawet trzeba!) czytać literaturę czeską.
O Soukupovej mówi się, że jest „specjalistką od krojenia rodziny”, a jej najnowsza powieść dowodzi tego pod każdym względem. Czeska pisarka z wnikliwością, wrażliwością i przede wszystkim z uwzględnieniem kilku perspektyw przygląda się stworzonym przez siebie postaciom i doskwierającym im tęsknotom.
Główną bohaterką jest Veronika – żona, matka dwojga nastolatków i córka. Ta ostatnia z jej „funkcji” wydaje się w powieści najważniejsza, ponieważ to ona tak naprawdę kształtuje pozostałe relacje. Soukupová podkreśla, jak ważne są emocje wynoszone z domu rodzinnego, jak wielki wpływ na dorosłe życie mają dziecięce traumy, jak bardzo brak czułości, wsparcia, zrozumienia ze strony matki i ojca może nas niszczyć – nawet gdy rodziców już obok nas nie ma.
Veronika stara się uciec przed demonami przeszłości, problem jednak w tym, że im bardziej próbuje, tym więcej błędów popełnia. Soukupová nie bez przyczyny oddaje także głos dorastającym dzieciom kobiety. Ich perspektywa jest tu tak samo ważna, co istotne – przedstawiona wiarygodnie i z empatią w stosunku do młodego człowieka. Jako matka prawie dorosłej już nastolatki wielokrotnie podczas lektury łapałam się na tym, że niektóre opisywane przez czeską pisarkę sytuacje nie są mi obce. Myślę, że większość rodziców szybko odnajdzie w tej prozie kalki z własnego życia.
Soukupová stworzyła historię boleśnie prawdziwą i pouczającą: o różnych odcieniach rodzicielstwa, problemach dorastania i starości, z którą trudno wygrać. Na szczęście z przesłaniem, które mimo tragicznych wydarzeń w życiu Veroniki przynosi upragnioną ulgę.
To jedna z ciekawszych powieści tego roku.
*Egzemplarz we współpracy z Wydawnictwem Afera